Triggers & het neurodivergente brein: hoe je terug THUIS komt in jezelf
- Tessa De Jonck
- 6 mrt
- 3 minuten om te lezen
Soms gebeurt het in een fractie van een seconde. Een opmerking. Een onverwachte verandering. Een blik die je niet kan plaatsen. Te veel geluid. Te weinig tijd. En ineens voel je het: je bent niet meer “hier”. Je lichaam staat aan. Je hoofd gaat sneller. Of net… het wordt stil.
In Praktijk THUIS noemen we dat geen drama. We noemen dat een trigger.
Wat is een trigger eigenlijk?
Een trigger is een prikkel die je zenuwstelsel interpreteert als “onveilig”, ook al is er objectief gezien geen gevaar. Het is alsof je brein even op de alarmknop duwt.
Neurodivergent: een brein dat anders bedraad is
Met neurodivergent bedoelen we: een brein dat anders prikkels verwerkt, anders leert, anders verbanden legt. Dat kan gaan over ADHD of ASS.
En vaak herkennen ook hoogbegaafde mensen zich in die “anders-bedraad”-ervaring: de intensiteit, het snelle denken, de gevoeligheid voor onrecht of incongruentie, en de nood aan diepgang en betekenis.
(Tegelijk gebruiken niet alle bronnen het woord neurodivergent op exact dezelfde manier. In Praktijk THUIS gebruiken we het vooral als een brede, respectvolle paraplu voor ‘anders werkende breinen’, zonder te doen alsof iedereen hetzelfde is.)
Het neurodivergente brein: sneller vol, sneller leeg
Veel neurodivergente mensen herkennen dit:
Je kan heel veel aan… tot het plots te veel is.
Je kan lang “doorgaan” op wilskracht… en daarna crashen.
Je voelt dingen intens (of net verdoofd), en het schakelen kost energie.
Dat heeft te maken met prikkelverwerking en emotieregulatie. Je zenuwstelsel zoekt voortdurend balans tussen:
aan (alert, snel, actie)
uit (shutdown, terugtrekken, blokkeren)
Triggers bij hoogbegaafdheid (vaak heel herkenbaar)
Niet elke hoogbegaafde persoon ervaart dit hetzelfde, maar dit zijn thema’s die we vaak horen:
Onrecht of incongruentie: “Dit klopt niet.”
Te weinig diepgang: gesprekken of werk dat ‘oppervlakkig’ voelt.
Overprikkeling: drukte, lawaai, chaos, te veel tegelijk.
Perfectionisme / hoge innerlijke lat: het gevoel dat het pas veilig is als het ‘perfect’ is.
Misbegrepen worden: “Je denkt te veel”, “Doe normaal”, “Je bent te intens.”
In stress kan dat zich uiten als overcontrole (alles willen begrijpen en oplossen) of net shutdown (dichtklappen, terugtrekken).
De ‘window of tolerance’ (je draagraam)
Een helpende metafoor is de window of tolerance: het gebied waarin je zenuwstelsel prikkels kan verwerken terwijl je aanwezig blijft.
Binnen dat raam kan je:
nadenken
voelen zonder overspoeld te raken
communiceren
keuzes maken
Buiten dat raam schiet je in overleving:
hyperarousal (fight/flight): boos, paniek, gejaagd, defensief
hypoarousal (freeze/shutdown): leeg, verdoofd, weg, dichtklappen
Waarom “positief denken” vaak niet werkt in een trigger
Omdat een trigger niet start in je gedachten, maar in je lichaam. Je zenuwstelsel staat al in alarm. Dan voelt “denk positief” vaak als: doe maar normaal.
Wat wél helpt is: eerst reguleren, dan pas herdenken.
3 stappen om terug THUIS te komen
1) Herken het signaal (zonder oordeel)
Zeg zachtjes tegen jezelf: “Aha. Dit is een trigger. Mijn systeem probeert me te beschermen.”
2) Doe een mini-reset (90 seconden)
Adem 3 keer traag uit (langer uit dan in)
Voel je voeten op de grond
Kijk 3 dingen in de ruimte bewust aan
Drink een slok water
Klein, maar krachtig: je geeft je lichaam het signaal “nu is het veilig genoeg”.
3) Geef jezelf een waar-zachte zin
Niet “alles is oké” als dat niet zo voelt. Wel iets dat waar én mild is, zoals:
“Dit is moeilijk, en ik mag pauze nemen.”
“Ik ben geraakt. Ik hoef dit niet alleen te dragen.”
“Eerst landen, dan praten.”
Een mini-triggerplan (voor later, niet in het heetst)
Kies één terugkerende trigger en schrijf:
Mijn trigger lijkt op: …
Mijn eerste signalen zijn: …
Wat helpt mij terug THUIS: …
Wat ik nodig heb van de ander: …
Hoe simpeler, hoe beter.
Tot slot
Triggers zijn geen teken dat je faalt. Ze zijn een uitnodiging om jezelf beter te leren kennen. Niet om harder te worden. Maar om zachter en duidelijker te worden.
Vraag om mee te nemen: Welke prikkel duwt bij jou het snelst op de alarmknop? En wat zou je zenuwstelsel op dat moment het liefste horen?
Bronnen (ter inspiratie):
$50
Product Title
Product Details goes here with the simple product description and more information can be seen by clicking the see more button. Product Details goes here with the simple product description and more information can be seen by clicking the see more button
$50
Product Title
Product Details goes here with the simple product description and more information can be seen by clicking the see more button. Product Details goes here with the simple product description and more information can be seen by clicking the see more button.
$50
Product Title
Product Details goes here with the simple product description and more information can be seen by clicking the see more button. Product Details goes here with the simple product description and more information can be seen by clicking the see more button.
Opmerkingen