We praten soms een andere "taal”: waarom misverstanden zo snel ontstaan

We praten soms een andere taal”: waarom misverstanden zo snel ontstaan

Communicatieproblemen bij neurodivergente mensen (ADHD, autisme, hoogbegaafdheid, …) gaan zelden over “niet willen”. Ze gaan vaker over anders verwerken: een ander tempo, een andere prikkelgevoeligheid, een andere manier om tot een conclusie te komen. Niet omdat iemand dom is of moeilijk doet, maar omdat het brein informatie anders ordent. En als je dat niet doorhebt, krijg je snel misverstanden en kleine “kneuzingen” in contact.

Een klassieker: iemand geeft een lange uitleg om zeker te zijn dat de ander het begrijpt. De intentie is verbinding (“ik wil dat je me kan volgen”), maar de boodschap komt soms binnen als verdediging of verantwoording. Of iemand onderbreekt omdat het tempo hoog ligt en gedachten snel over elkaar buitelen. De ander hoort dan vooral: “je luistert niet” of “je neemt geen ruimte”. En als je neurodivergent bent, komt daar vaak nog iets bovenop: emoties die sneller stijgen en trager zakken, en een brein dat achteraf blijft herhalen wat er gezegd is (die vermoeiende replay, de “play-by-play”). Het gesprek stopt dan niet wanneer het stopt, het loopt nog door in je hoofd.

Wat helpt, is het idee van “vertalen” serieus nemen. Niet als trucje, maar als mindset: we gaan niet bewijzen wie gelijk heeft, we gaan zorgen dat we elkaar kunnen volgen. Dat begint vaak met tempo. Je kan bijvoorbeeld letterlijk afspreken dat er af en toe een pauzeknop mag ingeduwd worden. Een zin als “Mag ik tien seconden stilte om te volgen?” kan verrassend veel spanning wegnemen, omdat het de boodschap geeft: ik wil je begrijpen, ik heb alleen even tijd nodig.

Ook de manier waarop je iets inleidt, maakt verschil. Als je merkt dat je veel uitleg geeft, kan je vooraf je intentie benoemen: “Ik wil je niet overtuigen. Ik wil dat je me kan volgen.” Dat haalt de angel uit het “verdedigen” en zet het gesprek terug in verbinding.

En dan is er nog het stuk regulatie. Als je zenuwstelsel hoog staat, wordt taal minder beschikbaar. Dan ga je sneller in zwart-wit, in verdediging, of je klapt dicht. Het kan helpen om dat hardop te zeggen zonder drama: “Mijn systeem staat hoog. Ik wil dit goed doen. Zullen we vijf minuten pauze nemen en dan terugkomen?” Dat is geen zwakte; het is communicatiehygiëne.

Als mini-oefening kan je samen één terugkerende situatie kiezen (planning, huishouden, werkfeedback) en er eens op een rustige moment naar kijken. Niet met de vraag “wie heeft gelijk?”, maar met drie zachte vragen: waar loopt het vast (in de situatie, niet in de persoon)? Wat gebeurt er in mijn lijf? En wat heb ik nodig om te kunnen luisteren? Vaak is dat de echte sleutel: niet nóg betere argumenten, maar betere afstemming.

Bronnen (APA)

Ben-Naim, S., Marom, I., Krashin, M., Gifter, B., & Arad, K. (2017). Life with a partner with ADHD: The moderating role of intimacy. Journal of Child and Family Studies, 26(5), 13651373.  https://doi.org/10.1007/s10826-016-0653-9 

Doyle, A. (2026). Experten sessie  Turbolabo communicatie. Turbo Breinen/Turbolabo.

Edel, M.-A., Edel, S., Krcger, M., Juckel, G., & Brne, M. (2015). Attachment, recalled parental rearing, and ADHD symptoms predict emotion processing and alexithymia in adults with ADHD. Annals of General Psychiatry, 14, Article 43.  https://doi.org/10.1186/s12991-015-0080-2 

Faraone, S. V., Asherson, P., Banaschewski, T., Biederman, J., Buitelaar, J. K., Ramos-Quiroga, J. A., Rohde, L. A., Sonuga-Barke, E. J. S., Tannock, R., & Franke, B. (2015). Attention-deficit/hyperactivity disorder. Nature Reviews Disease Primers, 1, Article 15020.  https://doi.org/10.1038/nrdp.2015.20 

Kissgen, R., & Franke, S. (2016). An attachment research perspective on ADHD. Neuropsychiatrie, 30(4), 185191.  https://doi.org/10.1007/s40211-016-0182-1 

Knouse, L. E., Teller, J., & Brooks, M. A. (2017). Meta-analysis of cognitivebehavioral treatments for adult ADHD. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 85(7), 737750.  https://doi.org/10.1037/ccp0000216 

Kordahji, H., & Ben-David, S. (2021). Attachment anxiety moderates the association between ADHD and psychological distress. Psychiatric Quarterly, 92(4), 17111724.  https://doi.org/10.1007/s11126-021-09919-6 

Orlov, M. C. (2010). The ADHD effect on marriage: Understand and rebuild your relationship in six steps. Specialty Press/A.D.D. Warehouse.

Philipsen, A., Lam, A. P., Jans, T., Graf, E., Matthies, S., Borel, P., & Hesslinger, B. (2017). Early maladaptive schemas in adult patients with attention deficit hyperactivity disorder. Attention Deficit and Hyperactivity Disorders, 9(2), 101111.  https://doi.org/10.1007/s12402-016-0211-8 

Thompson-de Benoit, A., & Kneubhler, B. (2021). Werken met ADHD koppels [Trainingmateriaal/hand-out]. (Samenvatting in intern document).

Turbo Breinen. (2026). Turbo Breinen  Expertensessie over uitstelgedrag (training):